Rodzaje podatków
PODATKI PRZYCHODOWE – są świadczeniami, które obciążają wszystkie przychody osiągane przez dany podmiot, bez uwzględnienia kosztów ich uzyskania. (Koszty uzyskania to koszty które ponosi podatnik w celu uzyskania przychodu np. dojazd do pracy). Podstawą opodatkowania jest z reguły suma należności uzyskanych z tytułu działalności podlegającej opodatkowaniu. Przykładem takiego podatku jest podatek od towarów i usług lub podatek od gier.
PODATKI DOCHODOWE – przedmiotem opodatkowania jest dochód tj. nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania. W odniesieniu do określonych rodzajów przychodów koszty uzyskania przychodu nie są w ogóle stosowane (renty, emerytury, odsetki od pożyczek, dywidendy) i wówczas zbliżają się one do podatków przychodowych. W obowiązującym systemie do podatków dochodowych należy zaliczyć podatek dochodowy od osób fizycznych, prawnych, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa.
PODATKI MAJĄTKOWE – obciążają samo władanie majątkiem oraz jego przyrost. Do podatków tych należy zaliczyć podatek od nieruchomości, rolny, leśny –władanie majątkiem, natomiast przyrost majątku i po części jego obrót nim obciąża podatek od spadków i darowizn oraz opłata skarbowa od czynności cywilnoprawnych.
PODATKI OD WYDATKÓW (KONSUMPCYJNE) – obciążają dochód podmiotów, które ponoszą określone wydatki. Są one opłacane wraz z ceną za dany towar czy usługę. Przy opodatkowaniu wydatków często się zdarza, że kto inny ponosi jego ekonomiczny ciężar. Z reguły przy podatkach konsumpcyjnych formalnie płaci je wytwórca i (lub) handlowiec, a w rzeczywistości ich ciężar ponosi nabywca towaru czy usługi, gdyż podatek wkalkulowany jest w cenę. Przykładem takich podatków w Polsce jest: podatek od towarów i usług, podatek akcyzowy oraz – choć nie jest to już czysta postać podatku konsumpcyjnego – podatek od gier.
Podział PODATKI BEZPOŚREDNIE i POŚREDNIE.
Podział taki zakłada, że źródłem podatku może być albo dochód albo majątek. Pierwotnym źródłem podatku, w ujęciu ekonomicznym, jest zawsze i tylko dochód. Natomiast pewne konstrukcje przedmiotu i podstawy opodatkowania mogą być różne i pod tym względem podatki mogą obciążać majątek, przychód, dochód lub konsumpcję, mimo że ekonomicznie zawsze muszą być ponoszone z dochodu. Jeżeli przedmiotem podatku jest dochód lub wielkość zbliżona do dochodu, to podatek możemy określić jako BEZPOŚREDNI, bezpośrednio trafiający w źródło. Podatki bezpośrednie są obliczane do indywidualnego dochodu lub majątku. Jeżeli przedmiot podatku nie jest zjawiskiem, które mogłoby świadczyć o istnieniu dochodu, podatek jest POŚREDNI.
Innego rodzaju kryterium stosowanym przy podziale podatków na bezpośrednie i pośrednie jest możliwość przerzucenia ich na inny podmiot. Zjawisko PRZERZUCALNOŚCI sprowadza się do możliwości przeniesienia przez podatnika ekonomicznego ciężaru podatku na osobę trzecią. Podatki bezpośrednie to takie, których podatnik sam nie jest w stanie przenieść na inny podmiot. Natomiast podatki pośrednie umożliwiają takie działanie podatnika, np. przez doliczenie podatku do ceny towaru czy usługi. Podatki pośrednie z reguły wliczane w cenę formalnie płacone są przez jeden podmiot
(podatnika) a jego ekonomiczny ciężar ponoszony jest przez inne podmioty (nabywców - klientów).
Z reguły przyjmuje się, że podatki dochodowe są nieprzerzucalne, natomiast podatki konsumpcyjne i częściowo podatki przychodowe mogą być przerzucane na osoby trzecie. Znajomość zjawisk przerzucalności podatków pozwala też na prawidłowe ustalenie faktycznego ciężaru opodatkowania poszczególnych podmiotów i ich grup. A więc ma ogromne znacznie praktyczne.
PODATKI PAŃSTWOWE i SAMORZĄDOWE czyli do jakiego budżetu trafiają wpływy z określonych podatków. Własne podatki posiada jedynie gmina. Województwo i powiat nie mają ustawowo przyznanych samodzielnych dochodów podatkowych, otrzymują jedynie udziały w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa. Jedyne podatkowe dochody powiatu to 1% udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych. Województwo natomiast otrzymuje 1,5% wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych i 0,5% wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych. Są to podatki państwowe, we wpływach z których ustawowy udział mają jednostki samorządu terytorialnego. Czasami ze względu na specyficzną organizację poboru podatków samorządowych (część z nich pobierana jest przez same gminy, a część przez państwowy aparat skarbowy), dzieli się je na dwie grupy, a mianowicie realizowane przez samorządowe organy podatkowe oraz przez urzędy skarbowe. Do tej grupy zalicza się podatek od spadków darowizn, opłatę skarbową i podatek dochodowy opłacany w formie karty podatkowej.
Podatkowymi dochodami gminy są: podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od działalności gospodarczej osób fizycznych opłacany w formie karty podatkowej, od spadków i darowizn, od posiadania psów, opłaty lokalne (miejsca, administracyjna i targowa) oraz opłata skarbowa. Podatkami państwowymi są: oba podatki dochodowe, podatek od towarów i usług (VAT), akcyzowy, od gier, ryczałt ewidencjonowany i pozostałe formy ryczałtów, z wyjątkiem karty podatkowej.